Dịch truyện dài bằng AI: từ chuẩn bị file đến kiểm tra bản dịch
Tri Thu知秋
· Cập nhật
Mục lục
- Hồi chưa có AI cũng loạn đúng chỗ này
- Cách mình dịch một bộ bây giờ: năm việc mình luôn làm
- 1. Mở file và kiểm trước khi dịch
- 2. Gom tên chính và biệt danh vào một bảng
- 3. Ghi xưng hô theo cả hai chiều
- 4. Dịch một cụm đủ ngắn để mình còn kiểm được
- 5. Chưa kiểm ba thứ thì chưa sang cụm sau
- Ba chỗ bảng tên không cứu được
Hơn 50 bộ truyện AI dịch cùng gặp một điểm gãy: câu văn ổn, nhưng một nhân vật cứ đổi tên và đổi cách xưng hô giữa chừng. Chỗ loạn không nằm ở câu văn. Loạn nằm ở người.

Chương 1, nhân vật chính là Lâm Phong. Chương 17, cùng người đó thành Lin Feng. Giữa chương 17 còn nguyên một đoạn tiếng Trung, vì lượt dịch dừng khi chưa viết xong câu. Mình đọc lại hai lần. Lần đầu tưởng truyện vừa thêm người mới. Lần sau mới nhận ra hai cái tên ấy là cùng một người.
Câu làm mình dừng hẳn là câu của sư phụ. Nguyên văn là "为师今日便传你这套剑法". AI dịch thành:
Tôi sẽ dạy bạn bộ kiếm pháp này.
Sư phụ thành người đứng cùng hàng với đệ tử. Một từ "bạn" xóa cái ngôi mà cả bộ đang xây.
Mình không đếm nổi cho tròn, chỉ biết là đã qua năm mươi bộ. Không bộ nào dạy mình một mẹo. Cả đống dạy một chuyện. Bộ càng dài thì AI càng quên người đã xuất hiện ở chương đầu. Tên chính đổi trước. Biệt danh đổi theo. Xưng hô loạn cuối cùng. Dịch một mạch từ chương 1 đến chương cuối là cách nhanh nhất để có một bản đọc được từng câu, và không đọc được thành một bộ.
Bộ làm mình chịu hết nổi là một bộ tiên hiệp hơn bốn trăm chương. Mình đọc bằng bản convert, vì không có bản nào khác. Đến khoảng chương một trăm tám mươi thì nhận ra người đang bị truy sát và người đang truy sát là một. AI viết tên hắn hai kiểu, mình đọc thành hai người suốt một phần ba bộ. Không ai soát hộ mình chuyện đó.
Hồi chưa có AI cũng loạn đúng chỗ này
Hồi chưa có mấy thứ bây giờ, mình đọc convert. Bản convert miễn phí, cập nhật chậm, và tên thì mỗi chương một kiểu tùy người sửa. Bộ nào mình sốt ruột quá thì tự dịch nốt. Cách làm là dán từng đoạn vào Google Dịch, chép về file, rồi tìm và thay.
"Lâm Phong" đổi hết, mình tưởng xong. Đọc tiếp thì gặp "Lâm huynh". Lệnh tìm không đụng vào, vì đó không phải cụm mình đã gõ. Cùng một người, hai cách gọi, và lệnh tìm chỉ biết một. Mất một cuối tuần cho một việc mà đọc xong mới thấy nó không xong.
AI đỡ hơn ở câu, nhưng mình không trông chờ một lượt dịch tự giữ mọi quyết định từ nhiều chương trước. Nếu tên và cách gọi không được đưa lại vào lượt sau, mình coi như chúng chưa được chốt.
Cách mình dịch một bộ bây giờ: năm việc mình luôn làm
Mình không dịch cả file. Mỗi việc dưới đây xong là phải có một thứ trên tay. Không có thứ đó thì chưa sang việc sau.
1. Mở file và kiểm trước khi dịch
Mình mở ba chỗ: đầu file, giữa file, cuối file. Chữ nguồn đọc không ra thì dừng, không chờ bản dịch đoán giúp. TXT và Markdown thì lưu UTF-8. Tiêu đề chương dính dòng quảng cáo, hoặc đoạn đầu không phải truyện, thì tách ra trước.
Xong bước này mình có một file đọc được, chương đúng thứ tự. File của mình lần đó lỗi ở giữa chứ không lỗi ở đầu, nên mở mỗi phần mở đầu thì không thấy. Lỗi mã hóa, chương lẫn quảng cáo, hay đoạn đầu không phải truyện, mình xử theo hướng dẫn chuẩn bị file truyện. Truyện còn nằm ở PDF hoặc DOCX thì phải đổi định dạng ở ngoài app trước khi vào tới đây, mình chọn loại đưa về theo bài Dịch truyện file PDF: cần đưa PDF, DOCX về định dạng nào trước khi tải lên? Với truyện Hàn hoặc Light Novel Nhật có chú âm furigana và kiểu đánh số chương riêng, mình xem thêm bài Dịch truyện Hàn và Light Novel Nhật bằng AI: chuẩn bị file và từ điển. Trước khi tải file lên, mình còn đối chiếu ba câu hỏi về bản quyền trước khi tải file lên. Muốn ước trước cả bộ tốn bao nhiêu credit, và dịch hỏng thì credit có được trả lại không, mình gom ở bài Dịch truyện bằng AI tốn bao nhiêu, hỏng giữa chừng có mất credit không?
2. Gom tên chính và biệt danh vào một bảng
Mình đọc khoảng mười chương đầu mà chưa dịch. Việc duy nhất là gom người. Lâm Phong, Lin Feng và Lâm huynh trong bộ này là một người, không phải ba.
| Tên trong nguồn | Tên mình dùng | Cách gọi khác | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| 林峰 | Lâm Phong | Lâm huynh, Lin Feng | Cùng một người |
| 师父 | sư phụ | sư tôn | Xem ai đang nói rồi mới chốt |
Xong bước này mình có một bảng nhân vật. Một người một dòng. Bộ nào một người mang ba cách viết như Lâm Phong thì bảng này mới là việc khó, và mình viết riêng ở cách giữ tên nhân vật nhất quán khi dịch truyện.
3. Ghi xưng hô theo cả hai chiều
Tên đúng chưa đủ. Sư phụ và đệ tử gọi nhau một kiểu, bản dịch gọi cả hai là "bạn" thì mất quan hệ. Mỗi cặp mình ghi hai dòng, vì chiều đi và chiều về không giống nhau.
| Người nói | Người nghe | Tự xưng | Gọi đối phương |
|---|---|---|---|
| Sư phụ | Đệ tử | ta | ngươi |
| Đệ tử | Sư phụ | đệ tử | sư phụ |
Xong bước này mình có một bảng quan hệ. Không có bảng này thì mình không bắt đầu dịch. Câu sư phụ thành "bạn" ở trên chỉ là một cặp. Bộ nào nhiều cặp thì mình chốt từng cặp ở cách chốt xưng hô theo từng cặp nhân vật.
4. Dịch một cụm đủ ngắn để mình còn kiểm được
Mình không giao cả bộ rồi nhìn dòng báo hoàn tất. Mình chọn cụm đủ ngắn để còn đọc lại hết trước khi bấm tiếp. Với mình, giới hạn của một cụm không nằm ở số chương đẹp, mà ở chỗ mình còn đủ sức soát nó. Bộ dài chia thành các đợt thế nào để hôm sau mở lại vẫn tiếp đúng chỗ và tên không lệch nhau, mình chốt theo bài Dịch truyện dài chia đợt: hôm sau mở lại tiếp từ đâu, tên có còn khớp không?
Đây là lúc mình dùng bảng tên. Mình đưa nó vào từ điển của bộ qua đường quét: NovelVerba quét tên trong phạm vi chương mình chọn, mình duyệt từng tên, và các tên đã chốt đi theo các lượt dịch sau, không dán lại từ đầu mỗi cụm. Bảng quan hệ xưng hô thì khác: giao diện chưa có chỗ nhập riêng cho nó, nên mình không đưa vào app. Mình để nó cạnh màn hình và soi từng cụm dịch theo nó. Hai bảng hai việc, không thay được nhau. AI có lựa chọn cụ thể để theo. Nó không tự biết lựa chọn đó đúng.
Xong bước này mình có một cụm đã dịch, chưa có một bộ đã xong.


5. Chưa kiểm ba thứ thì chưa sang cụm sau
Mình mở cụm vừa dịch và soát trước khi bấm tiếp.
- Tên mới xuất hiện có thật là người mới không, hay là người cũ bị viết khác.
- Người nói và người nghe có bị đổi cách gọi so với bảng không.
- Đoạn nguồn có bị bỏ, hoặc còn nguyên tiếng nguồn, không.
Tên hoặc xưng hô sai thì sửa bảng rồi dịch lại phần bị ảnh hưởng. Chưa biết lỗi nằm ở đâu thì soát dòng chưa dịch, chữ lạ và đoạn trống; đoạn thiếu hoặc lỗi khác thì xử đúng phần đó. Sửa bảng không tự sửa bản dịch cũ.
Xong bước này mình có một cụm đã duyệt, và một bảng mới hơn bảng lúc bắt đầu.
Ba chỗ bảng tên không cứu được
Thơ. AI có thể dịch đúng nghĩa từng chữ nhưng làm mất ẩn ý, quan hệ hoặc cảm xúc của câu thơ. Một bài thơ trong truyện thường nói một quan hệ, không nói một sự kiện. Dịch xong mà chỉ còn sự kiện thì câu đó hỏng.
Câu mỉa. Có câu dùng kính ngữ để hạ người ta. Dịch sang giọng lịch sự trung tính là xóa lời mỉa. Mình chỉ bắt được khi đọc thành tiếng, không bắt được bằng cách soi bảng.
Đoạn bỏ dở. Lượt dịch ngắt giữa chương thì phần sau không phải bản dịch kém. Nó là phần chưa được dịch. Đoạn bị bỏ hẳn thì khó hơn: nó không để lại câu tiếng nguồn nào, nên chỉ dò chữ chưa dịch thì bị lừa. Mình coi một chương là xong khi qua hai cửa: đọc hết mà không còn câu tiếng nguồn nào đứng trơ, và lật bản nguồn ở chỗ nối cùng cuối chương để chắc không có đoạn nào bị bỏ hẳn. Ranh giới giữa những lỗi hệ thống tự gắn cờ và những điểm mù người đọc cần tự soát nằm ở bài AI dịch truyện đọc được đến đâu? Những chỗ vẫn cần tự soát.
Mình làm năm việc này với bộ đang đọc, trên chính file của mình, và bắt đầu từ trang dịch của NovelVerba.