Đổi tên hoặc thuật ngữ: cách dịch lại những đoạn đã dùng cách gọi cũ
Tri Thu知秋
Mục lục
Bạn đã dịch vài chương rồi mới muốn đổi tên một món đồ, cách gọi một chiêu thức hoặc bản dịch của một thuật ngữ. Lưu cách gọi mới trong bảng Tên & thuật ngữ không làm các chương đã dịch thay đổi theo. Muốn cập nhật phần cũ, bạn cần dịch lại những dòng liên quan hoặc cả chương. Bài này hướng dẫn tìm các dòng cần xử lý và chọn phạm vi dịch lại. Đây là lượt dịch AI có tính phí: cả câu có thể thay đổi, không chỉ riêng từ bạn vừa đổi.

Truyện demo mình đang chạy dài năm chương, nguồn Trung, đích tiếng Việt. Trong bảng tên của nó, mình tập trung vào mục 封息阵. Lúc quét, AI đề xuất "Phong Tức trận", giữ đúng thứ tự chữ Hán phong-tức-trận. Mình gật, vì đọc riêng ba chữ đó thì không thấy gì sai.
Đến khi đọc lại chương 2, câu trở thành: "…thứ Cố sư phụ canh giữ không phải là một ngọn đèn, mà là Phong Tức trận trong Hắc Tùng Lâm." Đọc lướt thì trôi. Đọc kỹ thì vấp: tiếng Việt nói về một trận pháp thì chữ trận đứng đầu, dạng đúng là Trận Phong Tức. Cái tên mình duyệt mang cú pháp của ngôn ngữ nguồn vào đúng chỗ mà người đọc cần một danh từ tự nhiên.
Ở đây, tên cũ xuất phát từ cách mình đã duyệt trong bảng, không phải một lựa chọn vừa xuất hiện ở chương đã dịch. Mình có thể sửa quyết định đó, nhưng một chương đã dùng tên cũ thì vẫn cần xử lý riêng: nó bị ảnh hưởng đến đâu, và sửa đến đâu là đủ?
Đổi mục trong bảng thì phần nào áp dụng cách gọi mới?
Việc đầu tiên vẫn là sửa quyết định: trong bảng Tên & thuật ngữ, mình mở mục 封息阵, đổi "Phong Tức trận" thành "Trận Phong Tức", lưu. Màn hình nói đúng một câu: sửa tên ở đây, các chương dịch sau sẽ dùng tên mới.
Câu đó có một mặt trừ mà mình chủ động kiểm ngay: các chương ĐÃ dịch. Mình mở lại chương 2, vẫn "Phong Tức trận", đúng từng chữ như trước khi bấm lưu. Bản dịch đã ghi vào chương không tự đi thăm lại bảng. Muốn cả đợt dịch theo bảng mới thì đợt sau phải mở mới; còn lượt sửa lẻ và dịch lại chương thì đọc bảng trực tiếp lúc chạy.
Những dòng đã dịch nào còn thiếu cách gọi mới?
Sửa mù là tốn tiền hai lần. Trên cùng màn Tên & thuật ngữ có nút "Soát theo dòng": nó so từng dòng nguồn chứa tên đã có trong bảng với dòng dịch tương ứng, rồi liệt kê những dòng thiếu bản chuẩn. Chỉ đọc, không tốn lượt gọi AI. Nó báo đúng một câu mình cần: truyện có một chương đã dịch, và 封息阵 → Trận Phong Tức lệch 1/1 dòng, chương 2, dòng 7.
Một chương mười sáu dòng, một dòng lệch. Báo cáo không tự thay tên gì cả, nó chỉ đo phạm vi. Con số đó quyết định dịch lại tới đâu. Lỗi nằm rải nhiều chỗ thì danh sách trong báo cáo chỉ còn là vài dòng mẫu để nhận diện, con số tin được là tổng dòng lệch của từng mục, còn số ký tự chính xác của lượt sửa chỉ hiện ở bước xác nhận phí trước khi bấm chạy.

Dịch lại một dòng sẽ thay đổi những gì, tính phí thế nào?
Nút "Sửa dòng" đưa mình về đúng vị trí trong chương, nơi dòng lệch được tô sẵn. Xác nhận ghi rõ khoảng chi phí: dòng được sửa kèm ngữ cảnh vài dòng quanh nó (ba dòng trước, hai dòng sau), tính theo ký tự nguồn, một lượt gọi nhỏ. Ca của mình tốn 148 ký tự nguồn; dịch lại nguyên chương truyện này thì khoảng 400 ký tự nguồn. Một phần ba, cho một dòng thay vì cả chương.
Lượt dịch lại trừ vào cùng số dư credit với lượt dịch chính. Cách ước số credit cho cả bộ, và trường hợp nào credit được trả lại, mình gom ở bài Dịch truyện bằng AI tốn bao nhiêu, hỏng giữa chừng có mất credit không? Cách tính gói dùng thử nằm ở bài Dùng thử dịch truyện bằng AI: 200.000 credit tính theo đơn vị nào và dịch được bao nhiêu? còn các gói nạp mua lẻ nằm ở bài Nạp credit dịch truyện qua PayOS và thẻ quốc tế Creem: biên lai, thời hạn và hoàn tiền thẻ.
Dòng mới không phải bản chắp vá một chữ: đây là một lượt dịch AI, model dịch lại cả câu theo bảng hiện tại: "Trận Phong Tức" vào đúng chỗ. Vì cả câu được dịch lại theo bảng hiện tại, những tên hoặc thuật ngữ khác trong cùng câu cũng có thể thay đổi. Sửa hẹp là thay nguyên một câu theo quyết định mới, không phải vá ba chữ rồi để câu lệch kiểu khác.
Xong lượt sửa, ứng dụng báo dòng đã thay, phần còn lại của chương không bị đụng tới. Mình đọc lại để chắc, vì đó là toàn bộ ý nghĩa của chữ hẹp: chỉ đúng dòng được chọn được ghi đè, mười lăm dòng còn lại giữ nguyên từng dấu thanh.

Khi nào nên dịch lại dòng, khi nào nên dịch lại cả chương?
Sửa dòng có trần: một lượt tối đa hai trăm dòng. Trần đó tồn tại vì một lý do kinh tế, lỗi rải dày thì bấm nhiều lượt nhỏ còn đắt hơn một lượt lớn. Khi danh sách lệch dài hơn trần, hoặc sai nằm rải khắp chương, nút "Dịch lại chương này" là đường đúng: nó ghi đè toàn bộ, hiện rõ lời cảnh báo bản dịch hiện tại sẽ bị thay thế, và tính phí như một lượt dịch chương mới.
Quy tắc mình tự giữ: đếm trước bằng soát theo dòng, quyết sau bằng con số. Dưới chục dòng lệch, sửa dòng. Dày hơn, thả cả chương đi dịch lại và đọc một lượt. Không bao giờ sửa theo kiểu tin rằng bảng vừa lưu sẽ tự đi dọn phần cũ. Nó không làm việc đó, và không nên làm: một bản dịch không tự thay đổi sau lưng người đọc.
Bốn cấp thay đổi, bốn mức chi phí
| Thay đổi gì | Phạm vi ăn | Cách làm | Chi phí thật của ca demo |
|---|---|---|---|
| Một tên hoặc thuật ngữ trong bảng | Mọi chương trong đợt dịch mới | Sửa mục trong bảng Tên & thuật ngữ | 0, chỉ lưu bảng |
| Một dòng đã dịch lệch tên hoặc thuật ngữ | Đúng dòng đó, kèm ngữ cảnh ngắn | Soát theo dòng → Sửa dòng | ~148 ký tự nguồn, một lượt nhỏ |
| Cả chương sai nhiều | Toàn chương, ghi đè bản cũ | Dịch lại chương này | khoảng 400 ký tự nguồn, như dịch chương mới |
| File đã xuất (EPUB/TXT) | Không tự đổi | Xuất lại từ bản đã sửa | File cũ nằm ngoài app, nó là bản chụp |
Cái gì không tự cập nhật
Chương đã dịch: không, kể cả một giây sau khi lưu bảng. Mình đã kiểm trên đây.
Báo cáo soát: là ảnh chụp tại thời điểm bấm. Sửa xong mà bấm soát lại thì nhóm 封息阵 → Trận Phong Tức rời khỏi danh sách lệch. Đó là cách đóng việc bằng con số, không bằng cảm giác.
File đã xuất: EPUB hay TXT nằm ngoài app, muốn tên mới thì xuất lại. Bước xuất nằm ở guide xuất file EPUB. Dòng được dịch lại sẽ dùng các mục trong bảng hiện tại, nên ngoài tên trận pháp, cách gọi khác trong câu cũng có thể thay đổi. Những dòng không được chọn vẫn giữ nguyên.
Nhìn lại, cả chuyện này bắt nguồn từ một quyết định được chốt vội lúc quét tên. Cách chốt tên chuẩn và biệt danh trước khi dịch, để không phải sửa sau, mình kể ở bài giữ tên nhân vật; cách kiểm lời thoại gọi sai ngôi thì ở bài xưng hô; còn toàn bộ quy trình từ file gốc đến bản xuất nằm trong bài tổng quan quy trình.
Nếu chưa biết lỗi nằm ở đâu, hãy soát dòng chưa dịch, chữ lạ và đoạn trống trước; cách kiểm này khác với báo cáo tên đã biết sai, còn ranh giới tổng thể giữa kiểm tra tự động và đọc soát thủ công nằm ở bài AI dịch truyện đọc được đến đâu? Những chỗ vẫn cần tự soát. Bảng tên không tự biết nó sai. Phải có người đọc ra, đo được phạm vi, rồi sửa hẹp đúng chỗ. Phần việc đó vẫn là của bạn, phần việc duy nhất không thể giao.