Đến nội dung chính

AI dịch truyện đọc được đến đâu? Những chỗ vẫn cần tự soát

Tri Thu知秋

Mục lục

Khi dịch tiểu thuyết dài bằng AI trên NovelVerba, khoảng 80 đến 90% mạch kể chuyện và thuật ngữ đã có gói thể loại cùng hai lớp kiểm tự động giữ khung: nhãn Cần soát bắt 4 lỗi hình thức bề mặt và nút Soát theo dòng đối chiếu miễn phí các mục trong bảng Tên & thuật ngữ. Vì công cụ tự động chỉ rà theo mặt chữ chứ không đọc hiểu tình huống, chương sạch cảnh báo vẫn có 4 điểm mù ngữ nghĩa mà mình cần tự mắt kiểm nhanh ở chế độ Xem song ngữ.

Trên đài quan sát thư các trên đỉnh núi lúc hoàng hôn vàng ấm, một vị học giả mặc cổ phục nâu đồng phối xanh ngọc đứng bên bàn gỗ trầm có chiếc gương đồng tròn cổ gắn trên giá đỡ chiếu luồng sáng vàng ấm qua cuộn giấy bản thảo kem mở rộng làm hiện rõ các điểm nút tinh thể xanh ngọc, trong khi bàn tay học giả cầm bút lông trúc chấm mực đỏ chu sa điểm chính xác vào một nút sáng.
Hai lớp kiểm tự động giữ khung hình thức và bảng tên, còn mắt người đọc kiểm 4 điểm mù ngữ nghĩa ở những cảnh cao trào.
Nhóm vấn đề trong chương dịchỨng dụng tự bắt hay mắt mình tự soátCách kiểm tra và xử lý thực tế
4 lỗi bề mặt: dòng dịch trống khi bản gốc có chữ, sót chữ Hán/Nhật/Hàn, câu tiếng Việt dài mất sạch dấu thanh, câu tiếng Thái dài thiếu chữ TháiỨng dụng tự gắn nhãn Cần soát cạnh tên chương trong tab Chương và tô màu cảnh báo ngay tại đoạn lỗiLướt tab Chương mở chương có nhãn Cần soát; tại từng đoạn bị tô màu có nút Sửa đoạn này hoặc Chấp nhận bản dịch này (gỡ cảnh báo cho đúng đoạn đó)
Trôi tên nhân vật hoặc thuật ngữ đã có sẵn trong bảng Tên & thuật ngữBấm nút Soát theo dòng trong tab Tên & thuật ngữ để ứng dụng đối chiếu miễn phí (chỉ đọc, không tốn credit)Bấm liên kết Sửa dòng trong báo cáo để nhảy tới đúng dòng đó trên màn đọc rồi dịch lại câu bị trôi tên
Điểm mù 1: Câu dịch trôi chảy, đủ chữ nhưng rơi từ phủ định (không, chưa) hoặc đảo ngược người ra đòn và người trúng đònKhông bị gắn nhãn Cần soát vì câu dịch sạch chữ gốc và đủ dấu; mắt người đọc cần tự soátBật Xem song ngữ ở các cảnh giao đấu hoặc bước ngoặt; nếu cần dịch lại câu sạch không có cờ lỗi thì dùng nút Dịch lại chương này ở đầu chương
Điểm mù 2: Tên nhân vật vẫn đúng chuẩn nhưng đại từ xưng hô bị trôi hoặc giọng kính ngữ mỉa mai bị dịch phẳngSoát theo dòng báo sạch vì tên riêng vẫn xuất hiện đủ; người đọc tự nghe lại nhịp thoạiThêm ghi chú nhân vật qua Quét tên & thuật ngữ hoặc Từ điển của tôi, ghim mẫu thoại bằng nút Thêm cặp ở tab Văn phong (lấy tối đa 8 cặp đầu) rồi bấm Dịch lại chương này
Điểm mù 3: Từ đa nghĩa hoặc đồng âm trong gói thể loại áp vào cảnh sinh hoạt đời thường (夺舍 -> đoạt xá, 出绿 -> xuất lục, 潜规则 -> quy tắc ngầm, hoặc 灵气 / 灵器 -> linh khí)Không báo lỗi vì mặt chữ gốc khớp đúng từ điển; người đọc nhận ra khi câu văn trật cảnh đời thườngSửa lại bản dịch của mục từ trong tab Tên & thuật ngữ hoặc thêm vào Từ điển của tôi, sau đó bấm Dịch lại chương này
Điểm mù 4: Chương có số dòng bản gốc và bản dịch không khớp nên bị lệch gióng dòngSoát theo dòng tự bỏ qua và chỉ báo tổng số lượng chương bị lệch chứ không nêu tên chương cụ thểMở các chương nghi ngờ ở chế độ Xem song ngữ để kiểm tra đoạn đầu và cuối chương, rồi bấm Dịch lại chương này nếu bị gộp hoặc thiếu đoạn

Lần đầu nạp thử vài chục chương truyện dài vào dịch một lèo, nhìn danh sách chương báo xong xanh mượt không một dòng cảnh báo, mình rất dễ yên tâm mở thẳng vào đọc chương cao trào. Tới lúc vào đúng đoạn hai nhân vật rút kiếm đối đầu mới ngớ người: câu văn dịch trôi chảy, mượt mà nhưng lại rớt mất một chữ "không", biến nhân vật chính từ người cự tuyệt phản bội sư môn thành kẻ ra tay phản sư; sang đoạn sau, hai thầy trò đang căng thẳng bỗng dưng gọi nhau bằng "tôi" và "anh".

Để thấy vì sao một câu văn sạch lỗi bề mặt vẫn có thể làm lệch hẳn không khí chương truyện, hãy nhìn câu tiếng Trung mình tự dựng làm ví dụ minh họa dưới đây (không trích từ tác phẩm cụ thể):

沈师兄看着跪在殿外的昔日挚友,冷声道:“从今日起,你我恩断义绝,再见便是死敌!”

Nếu bản dịch ra là: "Thẩm sư huynh nhìn người bạn cũ đang quỳ ngoài điện, lạnh giọng nói: Từ hôm nay, anh và em ân đoạn nghĩa tuyệt, gặp lại chính là kẻ thù!", câu văn đủ chữ, có dấu thanh tiếng Việt đàng hoàng, không sót chữ Hán và có đúng danh xưng Thẩm sư huynh nên không một bộ kiểm tự động nào báo đỏ. Nhưng hai chữ 你我 giữa hai kẻ sắp thành tử địch bị đổi thành "anh và em" khiến lời thề cắt đứt tình đồng môn tụt hết sát khí so với câu đúng giọng: "Từ hôm nay trở đi, ta và ngươi ân đoạn nghĩa tuyệt, ngày gặp lại chính là tử địch!". Trước khi bỏ tiền dịch cả bộ vài trăm chương, nắm rõ ranh giới giữa phần việc ứng dụng tự gác cổng và 4 chỗ mắt mình vẫn phải tự rà sẽ giúp bạn không chủ quan mà cũng chẳng phải đọc dò lại từng dòng.

Nhãn Cần soát và nút Soát theo dòng tự bắt được lỗi gì?

Trong NovelVerba, phần việc rà lỗi hình thức và mặt chữ được chia cho hai lớp gác cổng tự động. Lớp thứ nhất là nhãn Cần soát: khi mở tab Chương, danh sách không có bộ lọc riêng nên mình lướt dọc danh sách chương để nhìn nhãn Cần soát gắn cạnh tên chương rồi bấm mở (hoặc nhìn nút Tự sửa dòng lỗi · N chương trên thanh tiến độ của đợt dịch). Nhãn Cần soát tự động bật lên khi phát hiện 4 dấu hiệu lỗi bề mặt: (1) dòng dịch trống rỗng khi dòng gốc có chữ, (2) bản dịch còn sót chữ Hán, chữ Nhật hoặc chữ Hàn ở ngôn ngữ đích không dùng hệ chữ đó, (3) câu tiếng Việt dài bị mất sạch dấu thanh, và (4) câu tiếng Thái dài không có chữ Thái.

Khi mở một chương có nhãn Cần soát vào màn đọc, chỉ những đoạn đã bị tô màu cảnh báo mới hiện hai nút thao tác tại chỗ là Sửa đoạn này và Chấp nhận bản dịch này. Bấm Chấp nhận bản dịch này ở đoạn nào thì chỉ gỡ cảnh báo của đúng đoạn đó (dùng khi tác giả cố ý chèn câu ngoại ngữ hay câu chú), chứ nút này không nằm ở thanh đầu chương và không tắt nhãn cho cả chương. Mọi bước xử lý các đoạn bị tô màu cảnh báo này mình đã viết riêng tại bài Soát bản dịch truyện: tìm dòng chưa dịch, chữ lạ và đoạn trống.

Lớp gác cổng thứ hai nằm trong tab Tên & thuật ngữ, ở khung Soát bảng tên theo dòng dịch với nút Soát theo dòng. Khi mình bấm Soát theo dòng, ứng dụng lấy từng mục đã có trong bảng Tên & thuật ngữ, đối chiếu từng dòng gốc có chứa từ đó với dòng dịch tương ứng ở cùng vị trí dòng. Dòng dịch nào thiếu từ chuẩn đã khóa sẽ được liệt kê kèm liên kết Sửa dòng để mình bấm nhảy thẳng tới dòng đó trong màn đọc. Lượt kiểm này chỉ đọc dữ liệu có sẵn nên hoàn toàn miễn phí và không gọi AI. Để hình dung bước kiểm tra này nằm ở đâu trong toàn bộ 5 bước dịch một cuốn sách dài, bạn xem lại bài Dịch truyện dài bằng AI: từ chuẩn bị file đến kiểm tra bản dịch.

Bốn chỗ nào trong chương truyện mắt mình vẫn phải tự soát?

Điểm mù thứ nhất là câu dịch đọc lên rất xuôi tai nhưng rơi mất chữ phủ định hoặc đảo ngược chủ thể hành động. Trong những pha giao đấu dồn dập mà nguyên tác tiếng Trung, Nhật, Hàn hay lược bỏ chủ ngữ, câu dịch tiếng Việt hoàn toàn sạch chữ gốc và đủ dấu thanh nên không bao giờ bị gắn nhãn Cần soát. Thế nhưng chỉ cần rớt một chữ "không" hay "chưa", kẻ đang giữ vững đạo tâm lập tức biến thành kẻ đầu hàng, hoặc người đâm kiếm bị dịch ngược thành người trúng kiếm.

Điểm mù thứ hai là tên riêng đã khớp bảng tên nhưng đại từ xưng hô bị trôi khi chuyển cảnh, hoặc câu nói mỉa mai, khích bác bị dịch thành lời lễ phép phẳng lặng. Vì nút Soát theo dòng chỉ kiểm xem mặt chữ tên nhân vật đã xuất hiện ở dòng dịch hay chưa, nó sẽ báo sạch ngay cả khi hai sư đồ chuyển từ "vi sư và nghiệt đồ" sang "tôi và cậu". Để giữ ngôi xưng ổn định ngay từ đầu, mình luôn thiết lập quan hệ hai chiều theo hướng dẫn ở bài Chọn cách xưng hô theo quan hệ nhân vật khi dịch truyện Trung.

Điểm mù thứ ba nằm ở các từ đa nghĩa theo ngữ cảnh và cặp từ đồng âm Hán Việt trong gói từ điển thể loại. Bộ khớp từ điển nhận diện theo mặt chữ gốc nên khi gặp đúng cụm chữ đó trong một cảnh đời thường, nó vẫn đưa nghĩa chuyên ngành vào hướng dẫn dịch. Chẳng hạn trong các gói từ điển hiện hành, 夺舍 được khóa là đoạt xá, 出绿 là xuất lục (lộ sắc ngọc xanh khi cắt đá quý), 潜规则 là quy tắc ngầm, còn ở tiếng Việt thì hai chữ 灵气 (năng lượng đất trời) và 灵器 (vũ khí có linh tính) cùng đọc âm Hán Việt là linh khí. Nếu một cảnh tả cảnh mùa xuân dùng chữ 出绿 với nghĩa cây cối đâm chồi xanh mà bị dịch thành xuất lục, hoặc nhân vật cầm một món linh khí (灵器) để hút linh khí (灵气), chỉ mắt người đọc mới phân biệt được.

Điểm mù thứ tư là những chương có số dòng bản gốc và bản dịch không khớp nhau. Khi một đoạn văn bị gộp hoặc rớt dòng trong lúc dịch, công cụ Soát theo dòng không thể gióng từng cặp dòng 1-1 nên phải bỏ qua chương đó. Điều cần lưu ý là dòng thông báo lệch số dòng chỉ cho biết tổng số lượng chương bị bỏ qua (ví dụ báo có 2 chương không khớp số dòng) chứ không chỉ tên chương nào. Gặp thông báo này, mình phải tự mở chế độ Xem song ngữ ở những chương nghi ngờ để liếc kiểm tra.

Làm sao kiểm nhanh bốn chỗ này và xử lý câu lệch nghĩa?

Mình không đọc dò lại từng câu của cả bộ vài trăm chương. Kinh nghiệm thực tế của mình là chỉ mở chế độ Xem song ngữ ở 2 đến 3 chương đầu tiên khi mới bắt đầu bộ truyện để kiểm tra giọng văn, cộng thêm các đoạn hội thoại đối đầu cao trào. Sau mỗi đợt dịch, mình bấm thêm nút Soát theo dòng một lần: nếu có dòng nào trôi tên nhân vật đã khóa, mình bấm liên kết Sửa dòng để nhảy tới vị trí đó trong màn đọc. Toàn bộ thao tác tìm và dịch lại những câu còn vương cách gọi cũ nằm ở bài Đổi tên hoặc thuật ngữ: cách dịch lại những đoạn đã dùng cách gọi cũ.

Với những câu dịch bị lệch nghĩa, nhầm từ đa nghĩa hoặc trôi xưng hô nhưng không mắc 4 lỗi hình thức bề mặt, chúng là câu sạch nên trên màn đọc sẽ không có khung tô màu và không có nút Sửa đoạn này. Khi muốn chỉnh lại chúng, mình cập nhật quy tắc trước: tab Tên & thuật ngữ của truyện chỉ cho sửa bản dịch hoặc xóa mục đã có chứ không có ô nhập ghi chú và không có nút thêm mục mới, nên nếu cần thêm từ mới hoặc ghi chú nhân vật, mình nhập lúc duyệt kết quả Quét tên & thuật ngữ hoặc thêm vào Từ điển của tôi trong trang Từ điển chung. Nếu muốn rèn lại nhịp câu thoại, mình sang tab Văn phong và bấm nút Thêm cặp để lưu mẫu câu (ứng dụng lấy tối đa 8 cặp đầu, các cặp được ghim sẽ xếp trước), rồi quay lại màn đọc bấm Dịch lại chương này.

Một giới hạn dữ liệu cần nhớ kỹ: ngay khi toàn bộ truyện dịch hoàn tất hoặc sau 30 ngày không có thao tác dịch hay sửa nào, nguyên tác chương sẽ bị xóa theo chính sách dữ liệu nên bạn không thể chạy Soát theo dòng hay bấm Dịch lại chương này được nữa. Vì vậy, hãy kiểm nhanh ngay trong đợt dịch đầu tiên, và khi đã ưng ý với chất lượng chương mẫu, bạn có thể bắt đầu dịch và đóng gói sách theo hướng dẫn Cách dịch truyện EPUB sang tiếng Việt và xuất file để đọc.

Tải file truyện lên và dịch thử các chương đầu trên NovelVerba