Đến nội dung chính

Giữ oppa, hyung hay đổi thành anh, chị khi dịch truyện Hàn?

Tri Thu知秋

Mục lục

Cùng gọi một người anh, em gái dùng oppa, em trai dùng hyeong. Với một người chị, em gái dùng eonni, em trai dùng nuna. Khi dịch sang tiếng Việt, cả bốn có thể trở thành anh hoặc chị, nhưng muốn chọn đúng vẫn phải biết ai đang nói với ai.

Tranh minh họa sân nhà hanok lúc hoàng hôn: cô gái mặc hanbok áo kem váy đỏ đưa tờ giấy cho chàng trai áo xanh ngọc xem, một cậu em trai nấp sau cột gỗ nhìn ra và một cô gái lớn hơn mỉm cười bên khung cửa.
Cùng một người anh: em gái gọi 오빠, em trai gọi 형.

Giả sử một cô gái nhờ anh trai xem giúp một món đồ. Câu dưới đây là ví dụ tự dựng, không trích từ tác phẩm cụ thể:

오빠, 이거 좀 봐줘.

Có thể viết: "Oppa, xem giúp em cái này nhé." Hoặc: "Anh, xem giúp em cái này nhé."

Hai câu giữ cùng lời nhờ và cách tự xưng của người nói. Khác biệt nằm ở từ gọi người anh: giữ oppa để người đọc nhận ra cách gọi Hàn, hay dùng anh cho câu tiếng Việt quen thuộc hơn.

Bốn cách gọi, phải biết cả người nói lẫn người nghe

Trong gia đình, nữ gọi anh là oppa và chị là eonni; nam gọi anh là hyeong và chị là nuna. Ngoài gia đình, những từ này còn có thể dùng với người hơn tuổi có quan hệ đủ gần gũi. Không phải cứ gặp người lớn tuổi hơn là dùng được.

Tuổi và giới tính chưa đủ để chọn cách gọi. Mình còn xem hai nhân vật là anh chị em, bạn bè thân thiết hay mới quen. Quan hệ gia đình cũng không đồng nghĩa lúc nào họ cũng hòa thuận: hai anh em đang giận nhau vẫn có thể gọi nhau bằng danh xưng trong gia đình.

Chữ HànChữ Latin theo hệ RRCách viết phổ biến khácNgười nóiNgười được gọi
오빠oppaoppanữanh; hoặc nam hơn tuổi có quan hệ gần gũi
언니eonniunnienữchị; hoặc nữ hơn tuổi có quan hệ gần gũi
형hyeonghyungnamanh; hoặc nam hơn tuổi có quan hệ gần gũi
누나nunanoonanamchị; hoặc nữ hơn tuổi có quan hệ gần gũi

RR là hệ chuyển chữ Hàn sang chữ Latin. Theo hệ này, ba từ viết là eonni, hyeong và nuna; trong cộng đồng người hâm mộ, bạn còn gặp unnie, hyung và noona. Nếu giữ từ Hàn trong bản dịch, mình chọn một cách viết thống nhất để tránh khiến người đọc tưởng đó là những từ khác nhau.

So với ví dụ đồng môn trong truyện Trung, có một khác biệt nhỏ cần nhớ: các đồng môn bậc dưới, nam hay nữ, đều có thể gọi cùng một nam đồng môn bậc trên là sư huynh. Còn em gái và em trai gọi cùng người anh bằng hai từ Hàn khác nhau. Về cách gọi thay đổi theo thứ bậc đồng môn, xem bài sư huynh, sư tỷ, sư đệ, sư muội.

Giữ oppa hay dùng anh?

Giữ oppa hợp khi người đọc quen cách gọi Hàn, hoặc khi chính danh xưng ấy có ý nghĩa trong cảnh. Dùng anh giúp câu tiếng Việt dễ đọc hơn. Nhưng anh trong một bản dịch không tự chứng minh hai nhân vật là anh em ruột, cũng như oppa không tự chứng minh họ đang yêu nhau. Mình dựa vào tình tiết để hiểu quan hệ, không suy từ một từ gọi.

Mình chọn một cách xử lý chủ đạo cho bản dịch, không buộc mọi lần xuất hiện của cùng một từ đều phải dịch giống nhau. Nhân vật có thể gọi bằng tên, dùng danh xưng hoặc không gọi trực tiếp. Nếu nguyên tác và tình huống cho phép, những thay đổi đó không phải lỗi.

Khi nào đổi cách gọi là điều cần sửa?

Điều cần tránh là cùng một cách gọi trong nguyên tác, cùng cặp nhân vật và hoàn cảnh tương tự, nhưng bản dịch lúc giữ oppa, lúc đổi thành anh mà không có lý do. Ngược lại, nếu nguyên tác đổi cách gọi để thể hiện khoảng cách hoặc sự thân thiết, bản dịch cần giữ được thay đổi đó.

Một nhân vật nam nói oppa cũng chưa đủ để kết luận bản dịch sai. Đó có thể là câu trích lời người khác, lời nhại hoặc cách gọi cố ý khác thường. Mình kiểm tra người đang nói và câu gốc trước khi sửa.

Nhập cách dịch vào từ điển, giữ ghi chú quan hệ riêng

Trong NovelVerba, mình nhập cách dịch đã chọn cho từ cần giữ ổn định vào từ điển của truyện. Còn ghi chú ai gọi ai thế nào, ai hơn tuổi, ai thân với ai thì giữ riêng để đối chiếu khi đọc lại. Có thể tham khảo bảng minh họa trong bài chọn xưng hô theo từng cặp nhân vật.

Từ điển giúp AI theo cách dịch đã chọn, nhưng không thay cho việc hiểu quan hệ trong từng lời thoại. AI vẫn có thể dùng sai cách gọi. Nếu đổi lựa chọn giữa chừng, mình cập nhật từ điển rồi kiểm tra những đoạn đã dịch, không coi việc sửa từ điển là đã sửa xong bản dịch cũ.

Ba điều kiểm tra khi đọc lại

  1. Ai đang nói với ai? Xem tuổi, giới tính và quan hệ của hai người, kể cả trường hợp trích lời hay giả giọng.
  2. Nguyên tác có đổi từ gọi hoặc chuyển sang gọi tên không? Nếu có, xem thay đổi ấy nói gì về cảnh đang đọc.
  3. Nếu cùng từ gốc, cùng cặp nhân vật và hoàn cảnh tương tự mà bản dịch đổi cách gọi, sự thay đổi đó có lý do không?

Bốn từ này xuất hiện trong nhiều cảnh trò chuyện giữa người nhà hoặc những nhân vật gần gũi. Khi đọc lại, mình đối chiếu cách gọi với quan hệ trong cảnh, thay vì chỉ kiểm xem một từ đã được dịch giống nhau ở mọi chỗ chưa. Với bộ từ vựng chuyên ngành Thợ săn, Cổng và Chaebol của truyện Hàn, bạn xem thêm tại bài Thuật ngữ truyện Hàn khi dịch: Thợ săn, Hầm ngục, Chòm sao và Hồi quy; hệ hậu tố kính ngữ và đại từ tiếng Nhật nằm ở bài Kính ngữ và đại từ tiếng Nhật khi dịch Light Novel: -san, senpai, Ore, Boku, còn quy trình chuẩn bị file và chọn gói từ điển cho cả hai ngôn ngữ nằm ở bài Dịch truyện Hàn và Light Novel Nhật bằng AI: chuẩn bị file và từ điển.

Bắt đầu dịch web novel của bạn