Khóa thuật ngữ truyện ác nữ trước khi dịch: truyện Hàn, Nhật, Trung cùng về một bộ chữ
Tri Thu知秋
Mục lục
- Ác nữ, nữ chính nguyên tác, nam phụ: vai trong truyện xuyên sách gọi thống nhất ra sao?
- Đại công tước, Công tước, Hầu tước, Bá tước: ngũ tước quý tộc dịch theo thứ tự nào?
- Hoàng thái tử hay Vương thái tử: vì sao đế quốc và vương quốc dùng chữ khác nhau?
- Truyện Hàn, Nhật, Trung cùng một cảnh có ra cùng một chữ không?
- Cùng chữ 王妃 mà chỗ Vương hậu chỗ vương phi: chọn gói ảnh hưởng thế nào?
- Gói ác nữ không khóa sẵn những gì?
- Chọn gói, quét tên, khóa tên gia tộc: làm theo thứ tự nào?
Truyện ác nữ có ba nguồn chính: RoFan Hàn, light novel otome Nhật và Tây huyễn ngôn tình Trung. Cùng một cảnh hủy hôn ở vũ hội, ba thứ tiếng viết ba kiểu chữ, và bản dịch bằng AI thường cho ra ba cách gọi. Trên NovelVerba, chọn Thể loại là Ngôn Tình Kỳ Ảo & Ác Nữ Quý Tộc khóa sẵn 118 thuật ngữ gốc (54 mục chữ Hàn, 34 mục chữ Nhật, 30 mục chữ Trung), đếm đủ 138 dòng khi thêm chữ phồn thể, và đưa cả ba về cùng một bộ chữ: 악녀, 悪役令嬢, 恶役千金 đều là ác nữ.

| Nhóm thuật ngữ | Chữ gốc thường gặp | Cách dịch khóa sẵn trong gói Ngôn Tình Kỳ Ảo & Ác Nữ Quý Tộc |
|---|---|---|
| Ác nữ ở ba thứ tiếng | 악녀 / 悪役令嬢 / 恶役千金 | ác nữ |
| Vai trong nguyên tác | 원작 여주 / 원작 남주 / 서브남주 | nữ chính nguyên tác / nam chính nguyên tác / nam phụ |
| Tước vị quý tộc | 대공 / 공작 / 후작 / 백작 | Đại công tước / Công tước / Hầu tước / Bá tước |
| Hoàng thất đế quốc | 황제 / 황후 / 황태자 | Hoàng đế / Hoàng hậu / Hoàng thái tử |
| Hủy hôn ở ba thứ tiếng | 파혼 / 婚約破棄 / 解除婚约 | hủy hôn |
| Cốt truyện otome | 断罪イベント / 破滅フラグ / 白い結婚 | sự kiện kết tội / cờ diệt vong / hôn nhân trắng |
Mình mê truyện ác nữ ở cái đoạn nhân vật tỉnh dậy trong thân xác vai phản diện, biết trước mình sẽ bị hủy hôn giữa vũ hội rồi đi tìm cách né. Có tuần mình đọc liền một bộ RoFan Hàn và một bộ ác nữ Nhật. Cùng là cảnh vị hôn phu tuyên bố hủy hôn trước cả sảnh, bộ Hàn ghi "phá hôn", bộ Nhật ghi "hủy bỏ hôn ước"; nhân vật chính bộ Hàn là "nữ phản diện", bộ Nhật là "tiểu thư ác dịch". Mình mất một lúc mới chắc đó là cùng một kiểu vai, cùng một cảnh.
Chữ của thể loại này vừa mượn từ tiếng Hán, vừa mượn từ trò chơi otome, nên dịch mặt chữ rất dễ lệch. 断罪イベント không phải "sự kiện đoạn tội", khóa đúng là sự kiện kết tội; 白い結婚 không phải "đám cưới trắng" theo kiểu váy cưới, khóa đúng là hôn nhân trắng, hôn nhân chỉ trên giấy mà không động phòng; 辺境伯 không phải "bá tước biên giới", khóa đúng là Biên cảnh bá. Mình dựng một câu tiếng Nhật ngắn gom các bẫy này (câu ví dụ tự dựng để minh họa, không trích từ tác phẩm có bản quyền): "悪役令嬢は断罪イベントで婚約破棄を告げられ、辺境伯との白い結婚を命じられた。" Cùng một câu, hai cách đọc:
Bản dịch bám từng chữ: "Tiểu thư ác dịch bị tuyên bố phá bỏ hôn ước trong sự kiện đoạn tội, rồi bị ra lệnh làm đám cưới trắng với bá tước biên giới." -> Bản dịch khi bật gói Ngôn Tình Kỳ Ảo & Ác Nữ Quý Tộc: "Ác nữ bị tuyên bố hủy hôn trong sự kiện kết tội, rồi bị ra lệnh chịu một cuộc hôn nhân trắng với Biên cảnh bá."
Ác nữ, nữ chính nguyên tác, nam phụ: vai trong truyện xuyên sách gọi thống nhất ra sao?
Truyện ác nữ luôn có hai tầng vai: vai trong cuốn tiểu thuyết gốc và vai sau khi cốt truyện bị đảo. Gói chốt 악녀 là ác nữ, vai nữ phản diện mà người xuyên sách thường nhập vào; 원작 여주 là nữ chính nguyên tác, 원작 남주 là nam chính nguyên tác, 서브남주 là nam phụ, chàng trai si tình nữ chính mà không thành đôi. Các kiểu nam chính quen mặt của RoFan cũng có tên riêng: 집착남주 là nam chính chiếm hữu, 후회남 là nam chính hối hận, 폭군 là bạo chúa. Phía Nhật, 乙女ゲーム là trò chơi Otome, 攻略対象 là mục tiêu công lược, ヒロイン là nữ chính, 隠しキャラ là vai ẩn.
| Chữ gốc | Cách dịch khóa sẵn | Vai trong truyện |
|---|---|---|
| 악녀 | ác nữ | vai nữ phản diện trong nguyên tác |
| 원작 여주 / 원작 남주 | nữ chính nguyên tác / nam chính nguyên tác | cặp chính của cuốn tiểu thuyết gốc |
| 서브남주 | nam phụ | si tình nữ chính nhưng không thành đôi |
| 남주 후보 | ứng viên nam chính | các nhân vật nam có thể thành nam chính |
| 집착남주 / 후회남 | nam chính chiếm hữu / nam chính hối hận | hai kiểu nam chính quen thuộc của RoFan |
| 폭군 | bạo chúa | Hoàng đế tàn bạo chỉ dịu dàng với nữ chính |
| 乙女ゲーム / 攻略対象 | trò chơi Otome / mục tiêu công lược | bối cảnh trò chơi và các nam chính để chinh phục |
| 隠しキャラ | vai ẩn | vai chỉ mở khi đạt điều kiện đặc biệt |
Đại công tước, Công tước, Hầu tước, Bá tước: ngũ tước quý tộc dịch theo thứ tự nào?
Tước vị là xương sống của mọi cuộc hôn nhân chính trị trong RoFan. Cột chữ Hàn của gói khóa đủ ngũ tước từ trên xuống: 공작 Công tước, 후작 Hầu tước, 백작 Bá tước, 자작 Tử tước, 남작 Nam tước; trên cả ngũ tước là 대공, Đại công tước. Hình mẫu nam chính lạnh lùng trấn giữ biên cương phía bắc thì có mục riêng: 북부대공 là Đại công phương Bắc, khác với 대공 đứng một mình. Người nhà quý tộc cũng có tên: 공작부인 là Công tước phu nhân, 공녀 là Công nữ, 소공작 là Thiếu công tước, 대공비 là Đại công phi.
Bảng tước vị chữ Hàn gói đã khóa:
| Thứ bậc | Chữ gốc (Hàn) | Cách dịch khóa sẵn |
|---|---|---|
| Trên ngũ tước | 대공 / 북부대공 | Đại công tước / Đại công phương Bắc |
| 1 | 공작 | Công tước |
| 2 | 후작 | Hầu tước |
| 3 | 백작 | Bá tước |
| 4 | 자작 | Tử tước |
| 5 | 남작 | Nam tước |
| Người nhà | 공작부인 / 공녀 / 소공작 | Công tước phu nhân / Công nữ / Thiếu công tước |
Truyện Nhật dùng hệ tiểu thư theo tước của cha: 公爵令嬢 là tiểu thư Công tước, 侯爵令嬢 tiểu thư Hầu tước, 伯爵令嬢 tiểu thư Bá tước, 男爵令嬢 tiểu thư Nam tước. Hệ này gói khóa bốn tước, không có tiểu thư Tử tước. Truyện Trung có 公爵千金 và 侯爵千金, cũng ra tiểu thư Công tước và tiểu thư Hầu tước. Người trấn biên của truyện Nhật là 辺境伯, Biên cảnh bá, bá tước giữ vùng biên có thực lực quân sự riêng.
Hoàng thái tử hay Vương thái tử: vì sao đế quốc và vương quốc dùng chữ khác nhau?
RoFan phân biệt rất rõ nước có Hoàng đế và nước có Quốc vương, và gói giữ đúng sự phân biệt đó. Đế quốc dùng hệ "hoàng": 황제 Hoàng đế, 황후 Hoàng hậu, 황태자 Hoàng thái tử, 황녀 Hoàng nữ; chữ Trung 皇太子 cũng là Hoàng thái tử, 皇女 là Hoàng nữ. Vương quốc trong truyện Nhật dùng hệ "vương": 国王 Quốc vương, 王妃 Vương hậu, 王太子 Vương thái tử, 王女 Vương nữ, 第一王子 Đệ nhất Vương tử. Bản dịch gọi người kế vị của một vương quốc là "Hoàng thái tử" là đã đổi luôn thể chế của thế giới truyện.
| Thể chế | Chữ gốc | Cách dịch khóa sẵn |
|---|---|---|
| Đế quốc (Hàn) | 제국 / 황제 / 황후 / 황태자 | Đế quốc / Hoàng đế / Hoàng hậu / Hoàng thái tử |
| Đế quốc (Trung) | 皇太子 / 皇女 | Hoàng thái tử / Hoàng nữ |
| Vương quốc (Hàn) | 왕국 | Vương quốc |
| Vương quốc (Nhật) | 国王 / 王妃 / 王太子 | Quốc vương / Vương hậu / Vương thái tử |
| Vương quốc (Nhật) | 王女 / 第一王子 / 第二王子 | Vương nữ / Đệ nhất Vương tử / Đệ nhị Vương tử |
Truyện Hàn, Nhật, Trung cùng một cảnh có ra cùng một chữ không?
Có, với những cảnh gói đã khóa ở cả ba thứ tiếng. Đây là chỗ gói này khác hẳn việc tra từng chữ: ba mặt chữ khác nhau được đưa về một bản dịch, nên người đọc chuyển qua lại giữa RoFan Hàn, otome Nhật và Tây huyễn Trung vẫn gặp đúng một chữ cho cùng một cảnh.
| Cảnh | Hàn | Nhật | Trung | Cách dịch khóa sẵn |
|---|---|---|---|---|
| Vai phản diện | 악녀 | 悪役令嬢 | 恶役千金 | ác nữ |
| Hủy hôn | 파혼 | 婚約破棄 | 解除婚约 | hủy hôn |
| Hôn nhân chính trị | 정략결혼 | 政略結婚 | 政治联姻 | hôn nhân chính trị |
| Hôn nhân hợp đồng | 계약결혼 | 契约婚姻 | hôn nhân hợp đồng | |
| Đại công phương Bắc | 북부대공 | 北部大公 | Đại công phương Bắc |
Phía otome Nhật còn một bộ chữ riêng cho đoạn kết thảm của ác nữ: 破滅フラグ là cờ diệt vong, dấu hiệu cốt truyện dẫn thẳng tới kết cục bi thảm; 国外追放 là trục xuất khỏi đất nước; 修道院 là tu viện, nơi giam lỏng tiểu thư phạm lỗi. Truyện Trung có 定罪名场面 là cảnh kết tội kinh điển và 流放边疆 là lưu đày biên cương. Lớp xã giao cũng khóa sẵn: 사교계 giới thượng lưu, 데뷔탕트 vũ hội ra mắt, 무도회 vũ hội, 다과회 tiệc trà bánh, 저택 dinh thự, 집사 quản gia, 시녀 hầu gái, 호위기사 kỵ sĩ hộ vệ.
Cùng chữ 王妃 mà chỗ Vương hậu chỗ vương phi: chọn gói ảnh hưởng thế nào?
Đây là điều mình thấy người dịch ác nữ hay bỏ qua. Một truyện chỉ áp gói của thể loại đã chọn, và cùng một chữ gốc có thể nằm ở nhiều gói với bản dịch khác nhau. 王妃 trong gói Ngôn Tình Kỳ Ảo & Ác Nữ Quý Tộc là Vương hậu, chính thê của Quốc vương; trong gói Ngôn Tình và gói Cổ Đại & Cung Đấu lại là vương phi, vợ chính của Vương gia. 悪役令嬢 trong gói này là ác nữ; trong gói Xuyên Không & Trọng Sinh và gói Tổng Hợp lại là tiểu thư phản diện. Không gói nào sai, mỗi gói khóa theo bối cảnh của thể loại nó. Chọn nhầm gói thì cả bộ truyện đổi chữ theo.
| Chữ gốc | Gói Ngôn Tình Kỳ Ảo & Ác Nữ Quý Tộc | Gói khác có cùng chữ |
|---|---|---|
| 王妃 | Vương hậu | vương phi (Ngôn Tình; Cổ Đại & Cung Đấu) |
| 悪役令嬢 | ác nữ | tiểu thư phản diện (Xuyên Không & Trọng Sinh; Tổng Hợp) |
| 恶役千金 | ác nữ | tiểu thư phản diện (Xuyên Không & Trọng Sinh) |
Phẩm hàm hậu cung Trung cổ đại, quý phi, tần, đáp ứng, là một hệ khác hẳn tước vị Tây huyễn; mình đối chiếu riêng ở bài Thuật ngữ cung đình và phẩm hàm truyện Trung khi dịch: khóa đúng thang bậc cung đấu.
Gói ác nữ không khóa sẵn những gì?
Nói thật phần khuyết. Gói không có 빙의 hay 회귀: chữ nhập hồn và hồi quy của truyện Hàn nằm ở gói Truyện Hàn: Thợ Săn & Hồi Quy, mình đối chiếu ở bài Thuật ngữ truyện Hàn khi dịch: Thợ săn, Hầm ngục, Chòm sao và Hồi quy. Gói có 성녀 chữ Hàn là Thánh nữ, nhưng 聖女 chữ Nhật thì nằm ở gói Light Novel Nhật. Cách gọi anh chị em kiểu Hàn không nằm trong gói; giữ hay đổi oppa, orabeoni mình bàn ở bài Xưng hô tiếng Hàn khi dịch truyện: giữ oppa, hyung hay đổi thành anh, chị? Tên nhân vật, tên gia tộc và tên đế quốc của từng bộ cũng không có trong gói chung, phải quét hoặc thêm tay.
Chọn gói, quét tên, khóa tên gia tộc: làm theo thứ tự nào?
Gói thể loại chỉ nạp những mục có chữ gốc xuất hiện trong đoạn đang dịch, kèm ghi chú nghĩa. Bảng có ba tầng ưu tiên: Tên & thuật ngữ của riêng truyện thắng Từ điển của tôi, Từ điển của tôi thắng gói thể loại. Cặp gọi nhau giữa các nhân vật vẫn chốt theo nguyên tắc ở bài Chọn cách xưng hô theo quan hệ nhân vật khi dịch truyện Trung. Các bước mình làm cho một bộ ác nữ dài:
- Ở bước thiết lập truyện, chọn Thể loại là Ngôn Tình Kỳ Ảo & Ác Nữ Quý Tộc, dù truyện gốc là tiếng Hàn, tiếng Nhật hay tiếng Trung.
- Bấm Quét tên & thuật ngữ để lấy tên nhân vật, tên gia tộc và tên đế quốc của bộ truyện, rồi duyệt danh sách trước khi dịch.
- Mở tab Tên & thuật ngữ của truyện, soát các tước vị truyện hay dùng: sửa bản dịch cần chốt, xóa mục thừa, đọc ghi chú hiện dưới từng mục.
- Chữ gói chưa có (빙의, tiểu thư Tử tước, cách gọi riêng của bộ truyện) thì thêm vào Từ điển của tôi ở trang Từ điển chung; lưu ý mục ở đây áp cho mọi truyện về sau, không riêng bộ đang dịch.
- Dịch theo đợt; gặp tên sai ở chương đã dịch thì sửa là một lượt dịch lại dòng đó có phí, bảng mới không tự cập nhật các chương cũ.
Bảng khóa xong là lúc dịch theo đợt và xuất sách để đọc theo hướng dẫn tại bài Cách dịch truyện EPUB sang tiếng Việt và xuất file để đọc.