Đến nội dung chính

Khóa thuật ngữ truyện ác nữ trước khi dịch: truyện Hàn, Nhật, Trung cùng về một bộ chữ

Tri Thu知秋

Mục lục

Truyện ác nữ có ba nguồn chính: RoFan Hàn, light novel otome Nhật và Tây huyễn ngôn tình Trung. Cùng một cảnh hủy hôn ở vũ hội, ba thứ tiếng viết ba kiểu chữ, và bản dịch bằng AI thường cho ra ba cách gọi. Trên NovelVerba, chọn Thể loại là Ngôn Tình Kỳ Ảo & Ác Nữ Quý Tộc khóa sẵn 118 thuật ngữ gốc (54 mục chữ Hàn, 34 mục chữ Nhật, 30 mục chữ Trung), đếm đủ 138 dòng khi thêm chữ phồn thể, và đưa cả ba về cùng một bộ chữ: 악녀, 悪役令嬢, 恶役千金 đều là ác nữ.

Sảnh vũ hội dinh thự quý tộc lúc hoàng hôn, tiểu thư váy kem thắt đai đỏ đứng trên cầu thang đá trao phong thư buộc ruy băng đỏ cho đại công tước mặc quân phục xanh ngọc khoác áo lông, khách khứa đứng xem phía dưới, núi tuyết ngoài cửa sổ.
Cảnh vũ hội là nơi mọi tước vị cùng đứng trong một khung: khóa tên gọi trước khi dịch để ác nữ, đại công tước và thánh nữ giữ đúng một chữ suốt bộ truyện.
Nhóm thuật ngữChữ gốc thường gặpCách dịch khóa sẵn trong gói Ngôn Tình Kỳ Ảo & Ác Nữ Quý Tộc
Ác nữ ở ba thứ tiếng악녀 / 悪役令嬢 / 恶役千金ác nữ
Vai trong nguyên tác원작 여주 / 원작 남주 / 서브남주nữ chính nguyên tác / nam chính nguyên tác / nam phụ
Tước vị quý tộc대공 / 공작 / 후작 / 백작Đại công tước / Công tước / Hầu tước / Bá tước
Hoàng thất đế quốc황제 / 황후 / 황태자Hoàng đế / Hoàng hậu / Hoàng thái tử
Hủy hôn ở ba thứ tiếng파혼 / 婚約破棄 / 解除婚约hủy hôn
Cốt truyện otome断罪イベント / 破滅フラグ / 白い結婚sự kiện kết tội / cờ diệt vong / hôn nhân trắng

Mình mê truyện ác nữ ở cái đoạn nhân vật tỉnh dậy trong thân xác vai phản diện, biết trước mình sẽ bị hủy hôn giữa vũ hội rồi đi tìm cách né. Có tuần mình đọc liền một bộ RoFan Hàn và một bộ ác nữ Nhật. Cùng là cảnh vị hôn phu tuyên bố hủy hôn trước cả sảnh, bộ Hàn ghi "phá hôn", bộ Nhật ghi "hủy bỏ hôn ước"; nhân vật chính bộ Hàn là "nữ phản diện", bộ Nhật là "tiểu thư ác dịch". Mình mất một lúc mới chắc đó là cùng một kiểu vai, cùng một cảnh.

Chữ của thể loại này vừa mượn từ tiếng Hán, vừa mượn từ trò chơi otome, nên dịch mặt chữ rất dễ lệch. 断罪イベント không phải "sự kiện đoạn tội", khóa đúng là sự kiện kết tội; 白い結婚 không phải "đám cưới trắng" theo kiểu váy cưới, khóa đúng là hôn nhân trắng, hôn nhân chỉ trên giấy mà không động phòng; 辺境伯 không phải "bá tước biên giới", khóa đúng là Biên cảnh bá. Mình dựng một câu tiếng Nhật ngắn gom các bẫy này (câu ví dụ tự dựng để minh họa, không trích từ tác phẩm có bản quyền): "悪役令嬢は断罪イベントで婚約破棄を告げられ、辺境伯との白い結婚を命じられた。" Cùng một câu, hai cách đọc:

Bản dịch bám từng chữ: "Tiểu thư ác dịch bị tuyên bố phá bỏ hôn ước trong sự kiện đoạn tội, rồi bị ra lệnh làm đám cưới trắng với bá tước biên giới." -> Bản dịch khi bật gói Ngôn Tình Kỳ Ảo & Ác Nữ Quý Tộc: "Ác nữ bị tuyên bố hủy hôn trong sự kiện kết tội, rồi bị ra lệnh chịu một cuộc hôn nhân trắng với Biên cảnh bá."

Ác nữ, nữ chính nguyên tác, nam phụ: vai trong truyện xuyên sách gọi thống nhất ra sao?

Truyện ác nữ luôn có hai tầng vai: vai trong cuốn tiểu thuyết gốc và vai sau khi cốt truyện bị đảo. Gói chốt 악녀 là ác nữ, vai nữ phản diện mà người xuyên sách thường nhập vào; 원작 여주 là nữ chính nguyên tác, 원작 남주 là nam chính nguyên tác, 서브남주 là nam phụ, chàng trai si tình nữ chính mà không thành đôi. Các kiểu nam chính quen mặt của RoFan cũng có tên riêng: 집착남주 là nam chính chiếm hữu, 후회남 là nam chính hối hận, 폭군 là bạo chúa. Phía Nhật, 乙女ゲーム là trò chơi Otome, 攻略対象 là mục tiêu công lược, ヒロイン là nữ chính, 隠しキャラ là vai ẩn.

Chữ gốcCách dịch khóa sẵnVai trong truyện
악녀ác nữvai nữ phản diện trong nguyên tác
원작 여주 / 원작 남주nữ chính nguyên tác / nam chính nguyên táccặp chính của cuốn tiểu thuyết gốc
서브남주nam phụsi tình nữ chính nhưng không thành đôi
남주 후보ứng viên nam chínhcác nhân vật nam có thể thành nam chính
집착남주 / 후회남nam chính chiếm hữu / nam chính hối hậnhai kiểu nam chính quen thuộc của RoFan
폭군bạo chúaHoàng đế tàn bạo chỉ dịu dàng với nữ chính
乙女ゲーム / 攻略対象trò chơi Otome / mục tiêu công lượcbối cảnh trò chơi và các nam chính để chinh phục
隠しキャラvai ẩnvai chỉ mở khi đạt điều kiện đặc biệt

Đại công tước, Công tước, Hầu tước, Bá tước: ngũ tước quý tộc dịch theo thứ tự nào?

Tước vị là xương sống của mọi cuộc hôn nhân chính trị trong RoFan. Cột chữ Hàn của gói khóa đủ ngũ tước từ trên xuống: 공작 Công tước, 후작 Hầu tước, 백작 Bá tước, 자작 Tử tước, 남작 Nam tước; trên cả ngũ tước là 대공, Đại công tước. Hình mẫu nam chính lạnh lùng trấn giữ biên cương phía bắc thì có mục riêng: 북부대공 là Đại công phương Bắc, khác với 대공 đứng một mình. Người nhà quý tộc cũng có tên: 공작부인 là Công tước phu nhân, 공녀 là Công nữ, 소공작 là Thiếu công tước, 대공비 là Đại công phi.

Bảng tước vị chữ Hàn gói đã khóa:

Thứ bậcChữ gốc (Hàn)Cách dịch khóa sẵn
Trên ngũ tước대공 / 북부대공Đại công tước / Đại công phương Bắc
1공작Công tước
2후작Hầu tước
3백작Bá tước
4자작Tử tước
5남작Nam tước
Người nhà공작부인 / 공녀 / 소공작Công tước phu nhân / Công nữ / Thiếu công tước

Truyện Nhật dùng hệ tiểu thư theo tước của cha: 公爵令嬢 là tiểu thư Công tước, 侯爵令嬢 tiểu thư Hầu tước, 伯爵令嬢 tiểu thư Bá tước, 男爵令嬢 tiểu thư Nam tước. Hệ này gói khóa bốn tước, không có tiểu thư Tử tước. Truyện Trung có 公爵千金 và 侯爵千金, cũng ra tiểu thư Công tước và tiểu thư Hầu tước. Người trấn biên của truyện Nhật là 辺境伯, Biên cảnh bá, bá tước giữ vùng biên có thực lực quân sự riêng.

Hoàng thái tử hay Vương thái tử: vì sao đế quốc và vương quốc dùng chữ khác nhau?

RoFan phân biệt rất rõ nước có Hoàng đế và nước có Quốc vương, và gói giữ đúng sự phân biệt đó. Đế quốc dùng hệ "hoàng": 황제 Hoàng đế, 황후 Hoàng hậu, 황태자 Hoàng thái tử, 황녀 Hoàng nữ; chữ Trung 皇太子 cũng là Hoàng thái tử, 皇女 là Hoàng nữ. Vương quốc trong truyện Nhật dùng hệ "vương": 国王 Quốc vương, 王妃 Vương hậu, 王太子 Vương thái tử, 王女 Vương nữ, 第一王子 Đệ nhất Vương tử. Bản dịch gọi người kế vị của một vương quốc là "Hoàng thái tử" là đã đổi luôn thể chế của thế giới truyện.

Thể chếChữ gốcCách dịch khóa sẵn
Đế quốc (Hàn)제국 / 황제 / 황후 / 황태자Đế quốc / Hoàng đế / Hoàng hậu / Hoàng thái tử
Đế quốc (Trung)皇太子 / 皇女Hoàng thái tử / Hoàng nữ
Vương quốc (Hàn)왕국Vương quốc
Vương quốc (Nhật)国王 / 王妃 / 王太子Quốc vương / Vương hậu / Vương thái tử
Vương quốc (Nhật)王女 / 第一王子 / 第二王子Vương nữ / Đệ nhất Vương tử / Đệ nhị Vương tử

Truyện Hàn, Nhật, Trung cùng một cảnh có ra cùng một chữ không?

Có, với những cảnh gói đã khóa ở cả ba thứ tiếng. Đây là chỗ gói này khác hẳn việc tra từng chữ: ba mặt chữ khác nhau được đưa về một bản dịch, nên người đọc chuyển qua lại giữa RoFan Hàn, otome Nhật và Tây huyễn Trung vẫn gặp đúng một chữ cho cùng một cảnh.

CảnhHànNhậtTrungCách dịch khóa sẵn
Vai phản diện악녀悪役令嬢恶役千金ác nữ
Hủy hôn파혼婚約破棄解除婚约hủy hôn
Hôn nhân chính trị정략결혼政略結婚政治联姻hôn nhân chính trị
Hôn nhân hợp đồng계약결혼契约婚姻hôn nhân hợp đồng
Đại công phương Bắc북부대공北部大公Đại công phương Bắc

Phía otome Nhật còn một bộ chữ riêng cho đoạn kết thảm của ác nữ: 破滅フラグ là cờ diệt vong, dấu hiệu cốt truyện dẫn thẳng tới kết cục bi thảm; 国外追放 là trục xuất khỏi đất nước; 修道院 là tu viện, nơi giam lỏng tiểu thư phạm lỗi. Truyện Trung có 定罪名场面 là cảnh kết tội kinh điển và 流放边疆 là lưu đày biên cương. Lớp xã giao cũng khóa sẵn: 사교계 giới thượng lưu, 데뷔탕트 vũ hội ra mắt, 무도회 vũ hội, 다과회 tiệc trà bánh, 저택 dinh thự, 집사 quản gia, 시녀 hầu gái, 호위기사 kỵ sĩ hộ vệ.

Cùng chữ 王妃 mà chỗ Vương hậu chỗ vương phi: chọn gói ảnh hưởng thế nào?

Đây là điều mình thấy người dịch ác nữ hay bỏ qua. Một truyện chỉ áp gói của thể loại đã chọn, và cùng một chữ gốc có thể nằm ở nhiều gói với bản dịch khác nhau. 王妃 trong gói Ngôn Tình Kỳ Ảo & Ác Nữ Quý Tộc là Vương hậu, chính thê của Quốc vương; trong gói Ngôn Tình và gói Cổ Đại & Cung Đấu lại là vương phi, vợ chính của Vương gia. 悪役令嬢 trong gói này là ác nữ; trong gói Xuyên Không & Trọng Sinh và gói Tổng Hợp lại là tiểu thư phản diện. Không gói nào sai, mỗi gói khóa theo bối cảnh của thể loại nó. Chọn nhầm gói thì cả bộ truyện đổi chữ theo.

Chữ gốcGói Ngôn Tình Kỳ Ảo & Ác Nữ Quý TộcGói khác có cùng chữ
王妃Vương hậuvương phi (Ngôn Tình; Cổ Đại & Cung Đấu)
悪役令嬢ác nữtiểu thư phản diện (Xuyên Không & Trọng Sinh; Tổng Hợp)
恶役千金ác nữtiểu thư phản diện (Xuyên Không & Trọng Sinh)

Phẩm hàm hậu cung Trung cổ đại, quý phi, tần, đáp ứng, là một hệ khác hẳn tước vị Tây huyễn; mình đối chiếu riêng ở bài Thuật ngữ cung đình và phẩm hàm truyện Trung khi dịch: khóa đúng thang bậc cung đấu.

Gói ác nữ không khóa sẵn những gì?

Nói thật phần khuyết. Gói không có 빙의 hay 회귀: chữ nhập hồn và hồi quy của truyện Hàn nằm ở gói Truyện Hàn: Thợ Săn & Hồi Quy, mình đối chiếu ở bài Thuật ngữ truyện Hàn khi dịch: Thợ săn, Hầm ngục, Chòm sao và Hồi quy. Gói có 성녀 chữ Hàn là Thánh nữ, nhưng 聖女 chữ Nhật thì nằm ở gói Light Novel Nhật. Cách gọi anh chị em kiểu Hàn không nằm trong gói; giữ hay đổi oppa, orabeoni mình bàn ở bài Xưng hô tiếng Hàn khi dịch truyện: giữ oppa, hyung hay đổi thành anh, chị? Tên nhân vật, tên gia tộc và tên đế quốc của từng bộ cũng không có trong gói chung, phải quét hoặc thêm tay.

Chọn gói, quét tên, khóa tên gia tộc: làm theo thứ tự nào?

Gói thể loại chỉ nạp những mục có chữ gốc xuất hiện trong đoạn đang dịch, kèm ghi chú nghĩa. Bảng có ba tầng ưu tiên: Tên & thuật ngữ của riêng truyện thắng Từ điển của tôi, Từ điển của tôi thắng gói thể loại. Cặp gọi nhau giữa các nhân vật vẫn chốt theo nguyên tắc ở bài Chọn cách xưng hô theo quan hệ nhân vật khi dịch truyện Trung. Các bước mình làm cho một bộ ác nữ dài:

  1. Ở bước thiết lập truyện, chọn Thể loại là Ngôn Tình Kỳ Ảo & Ác Nữ Quý Tộc, dù truyện gốc là tiếng Hàn, tiếng Nhật hay tiếng Trung.
  2. Bấm Quét tên & thuật ngữ để lấy tên nhân vật, tên gia tộc và tên đế quốc của bộ truyện, rồi duyệt danh sách trước khi dịch.
  3. Mở tab Tên & thuật ngữ của truyện, soát các tước vị truyện hay dùng: sửa bản dịch cần chốt, xóa mục thừa, đọc ghi chú hiện dưới từng mục.
  4. Chữ gói chưa có (빙의, tiểu thư Tử tước, cách gọi riêng của bộ truyện) thì thêm vào Từ điển của tôi ở trang Từ điển chung; lưu ý mục ở đây áp cho mọi truyện về sau, không riêng bộ đang dịch.
  5. Dịch theo đợt; gặp tên sai ở chương đã dịch thì sửa là một lượt dịch lại dòng đó có phí, bảng mới không tự cập nhật các chương cũ.

Bảng khóa xong là lúc dịch theo đợt và xuất sách để đọc theo hướng dẫn tại bài Cách dịch truyện EPUB sang tiếng Việt và xuất file để đọc.

Bắt đầu dịch bộ truyện ác nữ của bạn trên NovelVerba