Khóa thuật ngữ light novel isekai trước khi dịch: tách chuyển sinh với dịch chuyển, giữ đúng tên Dũng Giả, Ma Vương
Tri Thu知秋
Mục lục
- Chuyển sinh hay dịch chuyển: 転生 và 転移 khác nhau thế nào khi dịch?
- Dũng Giả, Ma Vương, Tứ Thiên Vương: vai trong thế giới isekai được khóa ra sao?
- Hội Mạo Hiểm Giả, tổ đội, ủy thác: hệ thống hội dịch thống nhất thế nào?
- Bảng trạng thái, kỹ năng, cheat: chữ trên bảng chỉ số giữ hay dịch?
- Ma pháp, vịnh xướng, kết giới: vì sao 無詠唱 không phải "không hát"?
- Mê cung, ma vật, chủng tộc: tên quái và tên tộc khóa những gì?
- Gói Light Novel Nhật không lo những phần nào?
- Chọn gói, quét tên kỹ năng, khóa bảng: làm theo thứ tự nào?
Mở đầu một bộ isekai, câu hỏi đầu tiên của người đọc là nhân vật chính đã chết rồi đầu thai hay bị kéo nguyên người sang thế giới khác. Bản dịch gộp cả hai thành "xuyên không" là mất ngay câu trả lời. Trên NovelVerba, chọn Thể loại là Light Novel Nhật: Isekai & Dị Giới khóa sẵn 120 thuật ngữ chữ Nhật: 転生 là chuyển sinh, 転移 là dịch chuyển, có cả mục riêng cho người chuyển sinh và người dịch chuyển, cùng Hội Mạo Hiểm Giả, bảng trạng thái, ma pháp, mê cung và các chủng tộc quen mặt của dị giới.

| Nhóm thuật ngữ | Chữ gốc thường gặp | Cách dịch khóa sẵn trong gói Light Novel Nhật |
|---|---|---|
| Cách sang dị giới | 転生 / 転移 / 異世界 | chuyển sinh / dịch chuyển / dị giới |
| Vai trong thế giới | 勇者 / 魔王 / 四天王 / 聖女 | Dũng Giả / Ma Vương / Tứ Thiên Vương / Thánh Nữ |
| Hội và tổ đội | 冒険者ギルド / パーティー / 討伐依頼 | Hội Mạo Hiểm Giả / tổ đội / ủy thác thảo phạt |
| Bảng trạng thái | ステータス / スキル / 称号 | trạng thái / kỹ năng / danh hiệu |
| Ma pháp | 魔法 / 詠唱 / 無詠唱 | ma pháp / vịnh xướng / vô vịnh xướng |
| Mê cung và ma vật | 迷宮 / 階層主 / 魔石 | mê cung / Chủ tầng / ma thạch |
Mình hay đọc isekai theo kiểu cày một lèo ba bốn tập. Có lần đọc một bộ hai nhân vật chính cùng xuất hiện ở dị giới, bản dịch ghi "xuyên không" cho cả hai. Phải tới chương năm mình mới vỡ lẽ một người đã chết ở Nhật rồi đầu thai làm con quý tộc, còn người kia bị triệu hồi nguyên người kèm cả bộ đồng phục. Cả mấy chương đầu mình đọc sai thân phận của họ, chỉ vì hai chữ gốc khác nhau bị dịch thành một.
Light novel Nhật có cả lớp chữ Hán lẫn chữ Katakana phiên âm tiếng Anh, nên bản dịch hay nhặt nghĩa mặt chữ gần nhất. 詠唱 không phải "hát", khóa đúng là vịnh xướng, tức đọc lời chú văn; 四天王 không phải "bốn vị vua trời", khóa đúng là Tứ Thiên Vương, bốn thống lĩnh mạnh nhất dưới trướng Ma Vương; 階層主 không phải "chủ tầng nhà", khóa đúng là Chủ tầng, ma vật trấn giữ một tầng mê cung. Mình dựng một câu tiếng Nhật ngắn gom các bẫy này (câu ví dụ tự dựng để minh họa, không trích từ tác phẩm có bản quyền): "異世界に転移した勇者は、無詠唱で結界を張り、四天王の一人である階層主を倒した。" Cùng một câu, hai cách đọc:
Bản dịch bám từng chữ: "Anh hùng chuyển sinh sang thế giới khác, không cần hát mà dựng được hàng rào, đánh bại chủ tầng nhà, một trong bốn vị vua trời." -> Bản dịch khi bật gói Light Novel Nhật: "Dũng Giả dịch chuyển sang dị giới, dùng vô vịnh xướng dựng kết giới, đánh bại Chủ tầng, một người trong Tứ Thiên Vương."
Chuyển sinh hay dịch chuyển: 転生 và 転移 khác nhau thế nào khi dịch?
Gói tách cặp mở màn thành hai nhánh rõ ràng. 転生 là chuyển sinh: đầu thai tái sinh sang cơ thể mới ở thế giới khác. 転移 là dịch chuyển: vượt không gian sang dị giới, mang theo nguyên cơ thể. Mục dài cũng có riêng, 異世界転生 là chuyển sinh dị giới, qua đời ở thế giới cũ rồi đầu thai sang; 異世界転移 là dịch chuyển dị giới, đưa nguyên cơ thể sống từ thế giới thực sang. Người cũng có tên riêng: 転生者 là người chuyển sinh, giữ ký ức đời trước; 転移者 là người dịch chuyển, đến dị giới bằng cơ thể gốc qua nghi thức triệu hồi hoặc khe nứt không gian.
Bảng cặp mở màn gói đã khóa:
| Chữ gốc | Cách dịch khóa sẵn | Nghĩa trong truyện |
|---|---|---|
| 異世界 | dị giới | thế giới khác nơi nhân vật chính tới |
| 転生 | chuyển sinh | đầu thai sang cơ thể mới ở thế giới khác |
| 転移 | dịch chuyển | vượt không gian sang dị giới, giữ nguyên cơ thể |
| 異世界転生 | chuyển sinh dị giới | qua đời ở thế giới cũ rồi đầu thai sang dị giới |
| 異世界転移 | dịch chuyển dị giới | đưa nguyên cơ thể sống sang dị giới |
| 転生者 | người chuyển sinh | người tái sinh ở dị giới, giữ ký ức đời trước |
| 転移者 | người dịch chuyển | người đến dị giới bằng cơ thể gốc |
| 前世 / 前世の記憶 | kiếp trước / ký ức kiếp trước | đời sống và trí nhớ mang theo từ kiếp trước |
| 勇者召喚 | triệu hồi Dũng Giả | nghi thức triệu tập Dũng Giả từ Trái Đất |
Dũng Giả, Ma Vương, Tứ Thiên Vương: vai trong thế giới isekai được khóa ra sao?
Các vai lớn của dị giới đều có tên khóa sẵn để không bị dịch lại theo từng chương. 勇者 là Dũng Giả, người được chọn hoặc được triệu hồi để thảo phạt Ma Vương; 魔王 là Ma Vương, chúa tể Ma Tộc; dưới trướng là 魔王軍, Ma Vương Quân, và 四天王, Tứ Thiên Vương. Phía thần linh có 女神, nữ thần dẫn dắt linh hồn chuyển sinh và ban kỹ năng, cùng 加護, gia hộ, ân điển bảo hộ thần linh ban tặng. 賢者 là Hiền Giả, 聖女 là Thánh Nữ.
| Chữ gốc | Cách dịch khóa sẵn | Vai trong truyện |
|---|---|---|
| 勇者 | Dũng Giả | người được chọn để thảo phạt Ma Vương |
| 魔王 / 魔王軍 | Ma Vương / Ma Vương Quân | chúa tể Ma Tộc và quân đội dưới quyền |
| 四天王 | Tứ Thiên Vương | bốn thống lĩnh mạnh nhất dưới trướng Ma Vương |
| 女神 | nữ thần | vị thần dẫn dắt linh hồn chuyển sinh |
| 加護 | gia hộ | ân điển bảo hộ do thần linh ban tặng |
| 賢者 | Hiền Giả | pháp sư đạt tới đỉnh tri thức ma đạo |
| 聖女 | Thánh Nữ | thiếu nữ mang thánh lực thanh tẩy |
Hội Mạo Hiểm Giả, tổ đội, ủy thác: hệ thống hội dịch thống nhất thế nào?
Hội là chỗ tên gọi trôi nhiều nhất, vì cùng một chữ có thể là "guild", "hội", "bang" tùy người dịch. Gói chốt 冒険者 là mạo hiểm giả, 冒険者ギルド là Hội Mạo Hiểm Giả, ギルド đứng riêng là hội, người đứng đầu là Hội trưởng (ギルドマスター), quầy có nữ tiếp tân (受付嬢). Nhóm đi cùng nhau là tổ đội (パーティー), đi một mình là độc hành (ソロ). Về hạng, gói khóa ba mốc: hạng S, hạng A và hạng F, mốc thấp nhất cho tân thủ; các hạng ở giữa chưa có mục riêng, bộ nào dùng đủ thang thì thêm tay.
| Chữ gốc | Cách dịch khóa sẵn | Dùng trong cảnh nào |
|---|---|---|
| 冒険者ギルド | Hội Mạo Hiểm Giả | nơi quản lý mạo hiểm giả và phát ủy thác |
| ギルドマスター | Hội trưởng | người điều hành chi nhánh hoặc tổng bộ |
| 受付嬢 | nữ tiếp tân | đăng ký và nghiệm thu ủy thác |
| パーティー / ソロ | tổ đội / độc hành | lập nhóm hoặc hoạt động một mình |
| 荷物持ち | người khuân đồ | thành viên hậu cần vác hành lý |
| 討伐依頼 / 護衛依頼 | ủy thác thảo phạt / ủy thác hộ vệ | tiêu diệt ma vật, bảo vệ thương đoàn |
| Sランク / Aランク / Fランク | hạng S / hạng A / hạng F | ba mốc phân hạng gói đã khóa |
| ギルドカード | thẻ hội viên | thẻ chứng nhận thân phận và cấp bậc |
Bảng trạng thái, kỹ năng, cheat: chữ trên bảng chỉ số giữ hay dịch?
Bảng chỉ số là phần đọc lướt nhiều nhất, nên tên gọi phải đứng yên. ステータス là trạng thái, ステータスオープン là mở bảng trạng thái, レベル là cấp độ, スキル là kỹ năng, ユニークスキル là kỹ năng độc nhất, 称号 là danh hiệu. チート gói giữ nguyên là cheat, チートスキル là kỹ năng cheat, vì người đọc light novel đã quen chữ này. 鑑定 là giám định, kỹ năng đọc thông tin vật phẩm và bảng trạng thái người khác; アイテムボックス là hộp vật phẩm.
Ma pháp, vịnh xướng, kết giới: vì sao 無詠唱 không phải "không hát"?
Lớp ma pháp có cặp chữ dễ lẫn nhất: 魔法 là ma pháp, 魔術 là ma thuật, hệ thống thi triển dựa trên công thức và học thuật. Hai chữ này gói giữ tách bạch, vì có bộ truyện dùng cả hai với nghĩa khác nhau. 詠唱 là vịnh xướng, đọc lời chú văn; 無詠唱 là vô vịnh xướng, thi triển ma pháp tức thời bằng tưởng tượng, không cần đọc chú văn. Đây thường là chi tiết khoe tài của nhân vật chính, dịch thành "không hát" là cả cảnh mất sức nặng.
| Chữ gốc | Dịch từng chữ (sai) | Cách dịch khóa sẵn |
|---|---|---|
| 詠唱 | hát | vịnh xướng |
| 無詠唱 | không hát | vô vịnh xướng |
| 四天王 | bốn vị vua trời | Tứ Thiên Vương |
| 階層主 | chủ tầng nhà | Chủ tầng |
| 中二病 | bệnh lớp tám | bệnh trung nhị |
| 結界 | hàng rào | kết giới |
| 転移 | chuyển sinh | dịch chuyển |
Mê cung, ma vật, chủng tộc: tên quái và tên tộc khóa những gì?
迷宮 là mê cung và ダンジョン là hầm ngục: hai mục riêng, gói không gộp. Trong mê cung có 階層, tầng, và 階層主, Chủ tầng. Quái nói chung là 魔物, ma vật; thú mang ma lực là 魔獣, ma thú; tinh thể rơi ra là 魔石, ma thạch. Ma vật đã lập khế ước đi theo chủ là 従魔, tùng ma, còn người thuần hóa chúng là テイマー, thuần thú sư. Phía chủng tộc: 魔族 là Ma Tộc, 亜人 là á nhân, 獣人 là thú nhân, エルフ giữ là elf, ドワーフ là người lùn, スライム giữ là slime, アンデッド là bất tử tộc. Lớp học đường cũng có mặt: 幼馴染 là thanh mai trúc mã, ハーレム là hậu cung, 中二病 là bệnh trung nhị.
Gói Light Novel Nhật không lo những phần nào?
Gói chỉ khớp chữ Nhật. Chữ 転 của tiếng Nhật khác chữ 转 giản thể của tiếng Trung, nên truyện isekai dịch từ bản tiếng Trung chọn gói Light Novel sẽ không nạp được 转生; các mục 转生, 异世界 chữ Trung nằm ở gói Xuyên Không & Trọng Sinh. Gói cũng không có 悪役令嬢: truyện ác nữ otome dùng gói Ngôn Tình Kỳ Ảo & Ác Nữ Quý Tộc. Hậu tố kính ngữ như -san, -sama cũng không nằm trong gói; giữ hay bỏ hậu tố mình bàn riêng ở bài Kính ngữ và đại từ tiếng Nhật khi dịch Light Novel: -san, senpai, Ore, Boku.
Truyện Hàn có bộ ba hồi quy, nhập hồn, chuyển sinh riêng ở gói khác, mình đối chiếu ở bài Thuật ngữ truyện Hàn khi dịch: Thợ săn, Hầm ngục, Chòm sao và Hồi quy; còn bảng thuộc tính của truyện hệ thống chữ Trung ở bài Thuật ngữ truyện hệ thống, xuyên nhanh và vô hạn lưu: dịch chuẩn bảng thuộc tính, phó bản, kim thủ chỉ. Tên kỹ năng độc nhất và tên riêng của từng bộ không có trong gói chung, phải quét hoặc thêm tay.
Chọn gói, quét tên kỹ năng, khóa bảng: làm theo thứ tự nào?
Gói thể loại chỉ nạp những mục có chữ gốc xuất hiện trong đoạn đang dịch, kèm ghi chú nghĩa, nên câu văn vẫn tự nhiên. Bảng có ba tầng ưu tiên: Tên & thuật ngữ của riêng truyện thắng Từ điển của tôi, Từ điển của tôi thắng gói thể loại. Cặp gọi nhau giữa các nhân vật vẫn chốt theo nguyên tắc ở bài Chọn cách xưng hô theo quan hệ nhân vật khi dịch truyện Trung. Các bước mình làm cho một bộ isekai dài:
- Ở bước thiết lập truyện, chọn Thể loại là Light Novel Nhật: Isekai & Dị Giới để khóa sẵn 120 thuật ngữ chữ Nhật.
- Bấm Quét tên & thuật ngữ để lấy tên nhân vật, tên kỹ năng độc nhất và địa danh riêng của bộ truyện, rồi duyệt danh sách.
- Mở tab Tên & thuật ngữ của truyện, soát các mục hay gặp: sửa bản dịch cần chốt, xóa mục thừa, đọc ghi chú hiện dưới từng mục.
- Chữ gói chưa có (các hạng ở giữa thang, tên kỹ năng riêng) thì thêm vào Từ điển của tôi ở trang Từ điển chung; lưu ý mục ở đây áp cho mọi truyện về sau, không riêng bộ đang dịch.
- Dịch theo đợt; gặp tên sai ở chương đã dịch thì sửa là một lượt dịch lại dòng đó có phí, bảng mới không tự cập nhật các chương cũ.
File tiếng Nhật có chú âm furigana hay cách xuống dòng riêng thì mình chuẩn bị trước theo bài Dịch truyện Hàn và Light Novel Nhật bằng AI: chuẩn bị file và từ điển. Bảng khóa xong là lúc dịch theo đợt và xuất sách để đọc theo hướng dẫn tại bài Cách dịch truyện EPUB sang tiếng Việt và xuất file để đọc.